Wat is natuurinclusief ontwikkelen?

Natuurinclusief ontwikkelen is het omarmen en betrekken van de meer-dan-menselijke leefomgeving als belanghebbende in beleid, proces en uitvoering. Dit betekent dat je in stedelijke projecten ook onderzoekt hoe de flora, fauna en het microbioom door jouw beslissingen worden beïnvloed en naast de compensatie of mitigatie van nadelige effecten ook een positief ecologisch effect aan je ingreep toevoegt. Je combineert een tevreden financierder dus met voordelen voor de lokale biodiversiteit.

Hoe weet ik dat mijn projectteam echt natuurinclusief ontwikkelt?

Binnen een natuurinclusieve aanpak maak je verschillende lagen van je organisatie bekend met de ecocentrische ontwikkelfilosofie. Je betrekt hierbij partijen zoals directie, managers en uitvoerders om te zorgen dat vastgoedrealisatie verder kijkt dan spreadsheets en aansluit op de behoeften van alle soorten bewoners in de urbane habitat. Je natuurinclusieve ontwikkelproces heeft daarbij een tijdsbestendig karakter en gaat verder dan een ecologische impact assessment door te zoeken naar langdurige waarderealisatie voor de meer-dan-menselijke stakeholders. (Door communicatiebarrières is het lastiger om een duizendpoot uit te nodigen voor het participatieproces, maar de natuurinclusieve methodiek behartigt wel hun belangen)

Wat maakt natuurinclusief ontwikkelen kwetsbaar?

Deze vraag raakt verschillende onderwerpen. Een natuurinclusief ontwikkelproces kan kwetsbaar zijn tijdens de toepassingsfase, of zelfs al eerder bezwijken aan een sectoraal krachtenspel met traditionele kosten-baten analyses. Hierbij worden veelgehoorde aannames vaak niet kritisch bevraagd en kijken waardebepalingen niet naar de meerjarige sociaaleconomische effecten¹. 
Je kan ook bevragen wat het natuurinclusief ontwikkelen als zelfstandige sturingsfilosofie kwetsbaar maakt, of wanneer het opgeleverde eindproduct als effectief mag worden beschouwd. Omdat het concept en ook de uitwerking van 'natuurinclusief' dus vanuit verschillende dimensies kan worden beoordeeld, baseert de onderstaande uitleg zich op een maatschappijkritisch perspectief.

Momenteel is natuurinclusief een nieuw en ook nog vrij plastisch concept. Dit maakt het vatbaar voor meerdere interpretaties, waardoor verschillende sectoren de term een eigen invulling geven. Dit zien we vooral terug bij partijen die geitenpaadjes zoeken voor de business-as-usual zonder effectieve bijdrage aan natuurherstel, maar ook bij bestuurders die de effecten van window-dressing met forse ecologische schade niet voldoende doorzien. De grote kwetsbaarheid van natuurinclusief ontwikkelen ten aanzien van ecologische projecten zit daarmee in (schijn)maatregelen met gebrekkige ecologische onderbouwing of ethische reflectie.

Wanneer verschilt een natuurinclusief project van vergroening?

Het grote verschil tussen vergroenen en natuurinclusiviteit zit in de ecologische bandbreedte. Een ontwerp met groenstroken, wat aanplant in de rotonde of façadegeraniums is vooral gericht op esthetische waarde. Natuurinclusief ontwerpen houdt echter ook rekening met de ecologische aspecten zoals habitatconnectiviteit, lokale voedselkringlopen, impact van de gebruikte materialen en een gezonde bodembiodiversiteit. Voor kantoortijgers met een beperkt natuurbeeld is de esthetische variant mogelijk al natuurinclusief, maar de biologisch geïnspireerde architect geeft liever een doorkijk naar de integrale ecologie en meervoudige waardecreatie.

Wie bepaalt of natuurinclusief ook goed is voor de biodiversiteit?

Deze vraag wordt regelmatig bediscussieerd in de wetenschappelijke literatuur. Het is duidelijk dat vaktechnische expertise met juiste achtergrond, opleiding en werkervaring de basis vormen van een deskundig oordeel. Tegelijk blijft de biologie een zeer complex vakgebied en zijn ecologen vaak terughoudend in het leveren van eenduidige conclusies. Dit is ook terecht omdat een wetenschappelijk valide uitspraak altijd moet passen binnen de geldende context. Wel is het duidelijk dat natuurinclusieve projecten pas echt voldoende kwaliteit leveren als er ook ecologische kennis in het projectteam zit.

Welke voordelen heeft natuurinclusief ontwikkelen?

Allereerst ontvangen de meer-dan-menselijke belanghebbenden een direct voordeel wanneer zij aan het begin van gebiedsontwikkelingsprocessen worden betrokken. Door natuurinclusief te ontwikkelen worden meer kritische afwegingen gemaakt rondom de inrichting van onze gedeelde leefomgeving. Hiernaast is het voor bewoners nuttig om te begrijpen wat het betekent om zich middenin een biodiversiteits-crisis te begeven. Zij kunnen hun bestuurders dan actiever uitdagen om toekomstbestendige beslissingen te nemen en de buitenruimte in te richten met natuurrijke maatregelen die zij niet zelf kunnen financieren. Voor een bestuurder draagt deze bevordering van maatschappelijke kennisopname ook bij aan het draagvlak voor verduurzamingsdoelstellingen en helpt een natuurinclusieve ontwikkeling de gemeente om te voldoen aan plichten vanuit de natuurherstelverordening.

Op financieel vlak zijn de voordelen van het natuurinclusief ontwikkelen vooral afhankelijk van het vakgebied. Zo is het voor aannemers en uitvoerders een nuttig instrument om de opdrachtruimte te vergroten tijdens hun onderhandelingen. Aan de hand van een natuurinclusieve ontwerpfilosofie is duidelijker uit te leggen waarom de onderneming geen opdrachten meer aanneemt tot klepelmaaien en het daaruit resulterende meerwerk heeft vaak een positieve invloed op de marge. Voor de vastgoedeigenaar kunnen voordelen ontstaan bij de verzekeringspremie en total cost of ownership. Zo kan een bedrijfspand met groendak minder schade ervaren tijdens een daklekkage. Verder stimuleert een kwalitatief beheer van de openbare ruimte ook een externalisatie van kosten. Kantoren in een natuurinclusieve omgeving kunnen snel profiteren van effectievere klimaatbeheersing en uitstraling, terwijl winkelgebieden nagenieten van een hogere bezoekersretentie.

Uiteindelijk heeft het natuurinclusief ontwikkelen veel aandacht voor toekomstige generaties. Met de basiskwaliteit natuur stimuleren gebiedsmakelaars dat bewoners en ondernemers blijvend kunnen genieten van een natuurrijk Hollands landschap met voldoende stabiele ecosysteemdiensten. Hiermee is het straks gewoon weer mogelijk om insecten van de autoruit af te peuteren en onszelf vol verwondering afvragen waarom de bij wel prikt, maar een zweeflieg alleen hard zoemt. We leven als mensheid namelijk toch binnen een nauwe ecologische bandbreedte en die wordt alleen maar krapper tenzij we drukfactoren wegnemen.

Maar wij zijn toch ook gewoon natuur?

Nee, ik bedoel ja... of, it depends... Hier is eigenlijk geen passend antwoord op mogelijk omdat het samenhangt met jouw eigen filosofische grondhouding. Die bepaal je uiteindelijk zelf en daarom hanteert GreenLeap Consultancy een pragmatisch antwoord. Vanuit het principe van zelfreferentialiteit redeneren wij als individu vaker alsof externe objecten totaal los staan van onszelf. Binnen dit perspectief is de natuur-cultuur scheidslijn dus minder virtueel en ook verrekte handig om beslissingen te nemen zonder verlamd te raken door de verbondenheid van al de elementen in het universum. Zo kunnen we eenvoudiger redeneren alsof het productieproces van een metalen springveertje in je ballpoint-pen geen klimaatverandering in de hand werkt en je eigen leefomgeving steeds kwetsbaarder maakt. Het nut daarvan blijft zeker een thema om langdurig over te filosoferen, maar er bestaat in ondernemersland ook zoiets als niet-declarabele uren.

Waar kun je het natuurinclusief ontwikkelen toepassen?

Omdat natuurinclusief ontwikkelen zich op een conceptuele vertaalslag beroept, is het redelijk breed toepasbaar. Op organisatieniveau kun je bijvoorbeeld terecht bij de Zoöp aanpak², met een bestuursmodel volgens ecocentrische principes en spreker voor de levenden. In de fysieke dimensie kun je beter richten op het bereiken van een passende schaalgrootte. Een ecosysteem in de plantenpot is bijvoorbeeld weinig zinvol, maar de herbeplanting van een naastgelegen rivierbank is vaak ook weer wat onhaalbaar. Bij een pand in eigen bezit valt een bruindak binnen de opties, maar bij een gehuurd kantoorpand is het zinvoller om toe te werken naar nieuwe afspraken met de facilitair beheerders. Het gaat er dus om dat je de speelruimte zoekt die bij jouw onderneming past en bijdraagt aan het meer-dan-menselijk leven.

Wil je nog meer lezen? Bij vragen die zeker in deze lijst thuis horen of kritische aanvullingen kun je altijd mailen naar sander@greenleap-consultancy.nl

 

Disclaimer: Dit blogartikel is bedoeld ter informatie en niet als juridisch of beleidskundig advies. GreenLeap Consultancy wijst alle claims rondom geleden schade als gevolg van handelen naar deze publicatie nadrukkelijk van de hand. Inhoudelijke opmerkingen kunnen natuurlijk wel gewoon worden gemeld via sander@greenleap-consultancy.nl

Bronnenlijst: (03-10-2026)

1: https://www.nl2120.nl/nieuws/wat-zijn-de-sociaaleconomische-effecten-van-nature-based-solutions/

2: https://nieuweinstituut.nl/projects/zoop/zoop-model